Với cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp cùng những giá trị văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc các dân tộc Mông, Dao, Tày, Nùng..., Bắc Hà có nhiều cơ hội để phát triển du lịch. Với quan điểm phát triển du lịch bền vững, thời gian qua, huyện Bắc Hà rất chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn liền với phát triển du lịch.
Ngược con dốc khấp khểnh và chênh vênh hơn 2 giờ đồng hồ, chúng tôi lên thôn Tu Thượng, xã Nậm Xé (Văn Bàn), nơi duy nhất ở nước ta có tộc người Mông xanh sinh sống. Từ chân dốc Tu Thượng nhìn lên, những ngôi nhà gỗ nằm cheo leo sườn núi, bên hiên treo đầy những bắp ngô vàng óng. Bước vào trong nhà, những bao thóc vừa thu hoạch xếp đầy gian, in dấu một mùa no đủ hiện hữu.
Ngày 29/1(tức mùng 5 Tết Canh Tý), xã Phú Nhuận (Bảo Thắng) tưng bừng tổ chức Lễ hội Lồng tồng và ra quân sản xuất đầu năm.
Khi hoa mận, hoa đào trên những dãy núi đá vôi ở vùng cao Bắc Hà chớm nở cũng là lúc người dân ở các bản làng chộn rộn đón mùa xuân mới. Ở mảnh đất Sông Lẫm, xã Tả Củ Tỷ, Tết Nguyên đán là tết quan trọng nhất trong năm nên người Nùng U chuẩn bị rất chu đáo.
Khi hàng cây trải qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, ủ mầm xanh trong lớp giá sương chờ nắng lên mà bật cánh. Khi cuốn lịch nhà nhà dần vơi ngày cũ, ông trút tiếng thở khẽ, vậy là một năm đã qua. Khi đàn chim báo xuân ríu rít gọi nhau về chái nhà xưa để đơm mùa xây tổ ấm. Đó là lúc nàng xuân đã đến với thế gian, phủ lên vạn vật, cảnh sắc màu nhựa sống, báo hiệu năm mới đang về.
Với nghệ nhân làm nghề điêu khắc hoặc người thợ làm nghề chạm khắc trên các chất liệu đá, gỗ, thậm chí tinh xảo hơn là thợ chạm bạc thì việc có những tác phẩm được ca tụng cũng là điều hẳn nhiên. Nhưng với ông Trần Khi - chủ nhà vườn Sa Pa Khi, một người rất đỗi bình thường, sinh ra và lớn lên tại Sa Pa thì điều làm tôi ngạc nhiên hơn cả, ấy là ông không qua trường lớp nào, như một thứ đam mê ngẫu nhiên “cuộc đời bắt ông phải vậy”, khiến ông đi suốt quãng đời cho đến gần tuổi lục tuần vẫn không ngừng say sưa với những nét chạm khắc trên các tấm gỗ cũ kỹ. Không ít bạn bè, thậm chí vợ con ông có lúc không mấy đồng tâm với ông bởi gánh nặng “cơm áo gạo tiền”, mà cho rằng những tác phẩm “cổ mộc” của ông như một sự “khác người” và “vô bổ”…
Đã thành thông lệ, vào thứ 7 hằng tuần, mọi bước chân lại dồn về chợ phiên Cán Cấu (Si Ma Cai). Tuy nhiên, phiên chợ thứ 7 ngày 24 tháng Chạp lại đặc biệt hơn, bởi đây là phiên chợ cuối cùng của năm Kỷ Hợi.
Tối 14/1, tại sân Quảng trường Kim Tân, thành phố Lào Cai diễn ra Chương trình Liên hoan văn nghệ đón xuân qua biên giới Việt – Trung lần thứ IV, năm 2020, giữa thành phố Lào Cai - tỉnh Lào Cai (Việt Nam) và thành phố Mông Tự - tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) với chủ đề “Nhịp cầu hữu nghị”.
Tâm thức của người Dao được phỏng chiếu trong hầu hết hoạt động văn hóa, thông qua các hình thức tổ chức diễn xướng phi vật thể kết hợp với những di sản vật thể phong phú, trong đó mặt nạ là một đại diện quan trọng trong đời sống tâm linh của dân tộc Dao ở Lào Cai.
Đã 3 năm nay, người dân thôn Nậm Dạng, xã Nậm Dạng (Văn Bàn) không còn được nghe tiếng đọc bài của những học trò người Dao vang lên từ căn nhà gỗ. Bởi, “thầy giáo” Triệu Nguyên Minh (Triệu Ồng Nhất) đã ở tuổi xưa nay hiếm, mắt mờ chân chậm, dù vẫn tâm huyết, nhưng thầy đành lỗi hẹn với những học trò khát khao học chữ Nôm Dao.
