Từ 2 năm nay, hằng tuần, hơn 60 học sinh Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bắc Hà lại tới điểm hẹn quen thuộc là Câu lạc bộ “Thêu thổ cẩm và vẽ sáp ong dân tộc Mông” để thỏa niềm yêu thích, sáng tạo với văn hóa truyền thống dân tộc Mông.
Giữa nhịp sống hiện đại đang lan tỏa tới từng bản làng vùng cao, đồng bào các dân tộc tỉnh Lào Cai vẫn kiên trì gìn giữ nghề thủ công truyền thống. Không chỉ là sinh kế, những nghề như dệt lanh, thêu thổ cẩm, đan lát còn chứa đựng tri thức bản địa, bản sắc văn hóa và ký ức cộng đồng, được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Sau dấu mốc hợp nhất mang tính lịch sử, sự đa dạng của các nhóm ngành dân tộc đã tạo nên cho Lào Cai một kho tàng di sản văn hóa hết sức đa dạng, phong phú và đặc sắc. Hệ thống di tích, danh thắng phong phú của tỉnh vừa là nguồn lực tiềm năng vừa đặt thêm trách nhiệm cho Lào Cai trong việc thực hiện hiệu quả Chương trình bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030.
Người Tày ở tỉnh Lào Cai định cư rải rác ở nhiều địa phương. Trong những năm gần đây, khi đô thị hóa diễn ra, bản làng của người Tày cũng bị tác động không nhỏ, nhiều nét văn hóa bị mai một, thậm chí mất dần. Trước nguy cơ đó, nhiều địa phương có đông đồng bào Tày đã có những động thái tích cực nhằm bảo vệ, gìn giữ văn hóa truyền thống, đặc biệt là việc gìn giữ văn hóa truyền thống của người Tày ngay trong mỗi gia đình, tạo sự tiếp nối gìn giữ và phát huy giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Vào mùa đông, khi việc thu hoạch lúa, ngô trên nương đã xong, phụ nữ người Hà Nhì ở các thôn, bản vùng cao khu vực huyện Bát Xát cũ bắt tay vào việc thêu thổ cẩm để chuẩn bị những bộ trang phục đẹp nhất cho dịp tết cổ truyền và lễ hội đầu năm của dân tộc.
Cộng đồng người Tày ở Mậu A chiếm gần 12,8% dân số của xã. Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào dân tộc Tày nơi đây vẫn duy trì văn hóa truyền thống giàu bản sắc. Việc xã Mậu A ra mắt Câu lạc bộ Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Tày đã khẳng định quyết tâm của chính quyền và Nhân dân trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.
Những năm qua, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã lan tỏa sâu rộng trên địa bàn xã Trạm Tấu. Từ phong trào, diện mạo nông thôn ngày càng đổi mới, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân được nâng lên rõ rệt, hướng tới cuộc sống ấm no, văn minh và hạnh phúc.
Ở nhiều xã vùng cao, định kiến giới, tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, tập quán tảo hôn, sinh nhiều con… từng là những “chiếc vòng kim cô” kìm hãm vai trò, vị thế của người phụ nữ. Thế nhưng, bằng ý chí, khát vọng vươn lên và sự đồng hành của chính quyền, đoàn thể, ngày càng nhiều phụ nữ vùng cao mạnh dạn vượt qua rào cản, từng bước khẳng định mình trong gia đình và xã hội, đóng góp tích cực vào sự phát triển của địa phương.
Trong bối cảnh đời sông hiện đại, thuật múa khăn truyền thống của dân tộc Xá Phó ở Lào Cai vẫn được các thế hệ phụ nữ lưu giữ. Điệu múa không chỉ là trình diễn nghệ thuật mà còn chứa đựng ý nghĩa tâm linh, phản ánh khát vọng hòa hợp với thiên nhiên của cộng đồng.
Tọa lạc bên tả ngạn sông Hồng, đình - đền Quy Mông (xã Quy Mông) là thiết chế tín ngưỡng tiêu biểu của cộng đồng cư dân địa phương, đồng thời là dấu tích hiếm hoi còn tồn tại gắn với địa danh Quy Hóa xưa - vùng đất có vị trí và vai trò đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Trải qua nhiều biến động lịch sử, quần thể di tích vẫn bảo lưu các giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc và văn hóa, phản ánh rõ nét đời sống tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Mường.
