Độc đáo mặt nạ của người Dao

Tâm thức của người Dao được phỏng chiếu trong hầu hết hoạt động văn hóa, thông qua các hình thức tổ chức diễn xướng phi vật thể kết hợp với những di sản vật thể phong phú, trong đó mặt nạ là một đại diện quan trọng trong đời sống tâm linh của dân tộc Dao ở Lào Cai.

Theo ý kiến của các nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc Dao tại hội thảo về Tết cổ truyền của một số dân tộc thiểu số Việt Nam được tổ chức tại Lào Cai, những chiếc mặt nạ của dân tộc Dao là một mảnh trong ký ức tập thể được truyền tự nhiên từ thế hệ này qua thế khác. Mặt nạ được sử dụng chủ yếu trong nghi lễ cấp sắc, đây là nghi lễ vòng đời chính thức của dân tộc Dao, vì thế vật này rất quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của họ.

Những chiếc mặt nạ thể hiện sự tinh tế trong nghệ thuật điêu khắc của người Dao.

Mặt nạ nghi lễ được tạo ra với nhiều hình thức khác nhau nhằm đại diện cho các vị thần linh, thần tôn giáo và dân tộc nên trở thành một phần di sản tinh thần của cả cộng đồng. Đặc biệt, mặt nạ nghi lễ của dân tộc Dao được chạm khắc từ các mảnh gỗ, phản ánh chi tiết về nghệ thuật tạo hình của họ, vừa huyền bí, mê hoặc vừa đơn giản nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa tôn giáo và bản sắc văn hóa.

Gỗ dùng để làm mặt nạ thường được lựa chọn là loại không cứng, nhẹ và không bị nứt nẻ, cong vênh, quan trọng là dễ tạo hình. Dưới bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, những khúc gỗ được đục, đẽo, chạm khắc tạo thành những chiếc mặt nạ có khuôn mặt giống vị thánh, thần như trong sách cổ người Dao đã ghi chép. Mặt nạ khi được chế tác, tạo hình sẽ là một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc. Các bộ phận trên mặt nạ như mắt, mũi, miệng… được cách điệu với đường nét hoang dã, phần nào thể hiện được tính cách, thần thái của nhân vật được tạo hình, thường có sự oai phong, tôn nghiêm như tính cách của các vị thần.

Với tâm huyết và mong muốn nét văn hóa đặc trưng của người Dao không bị mai một, từ năm 1990, ông Hoàng Thông, hiện sinh sống tại Thành phố Hồ Chí Minh đã dành thời gian, sức lực và tài chính đi khắp nơi sưu tập, tích lũy hàng trăm chiếc mặt nạ của người Dao. Để những chiếc mặt nạ của người Dao được tôn vinh, có cơ hội cho công chúng thưởng thức, đặc biệt là giúp cộng đồng người Dao trên địa bàn tỉnh hiểu hơn nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình, nhờ sự hỗ trợ của Bảo tàng tỉnh Lào Cai, tháng 12/2019, ông Hoàng Thông lần đầu tiên mang bộ sưu tập mặt nạ dân tộc Dao tổ chức triển lãm tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai.

Qua hoạt động này, ông Thông muốn giới thiệu thêm về bản sắc văn hóa của cộng đồng dân tộc Dao cho những người thích tìm hiểu văn hóa các dân tộc Lào Cai.

Theo Ba Zin/LCĐT

Tin Liên Quan

Tâm huyết với văn hóa dân tộc Dao

Đã 3 năm nay, người dân thôn Nậm Dạng, xã Nậm Dạng (Văn Bàn) không còn được nghe tiếng đọc bài của những học trò người Dao vang lên từ căn nhà gỗ. Bởi, “thầy giáo” Triệu Nguyên Minh (Triệu Ồng Nhất) đã ở tuổi xưa nay hiếm, mắt mờ chân chậm, dù vẫn tâm huyết, nhưng thầy đành lỗi hẹn với những học...

Thôn Kíp Tước 1 nhộn nhịp vào mùa làm hương

Chỉ còn gần một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Canh Tý 2020, những ngày này, đồng bào Giáy ở thôn Kíp Tước 1, xã Hợp Thành (thành phố Lào Cai) lại nhộn nhịp với nghề làm hương truyền thống.

Thành phố Lào Cai: Nhiều hoạt động ý nghĩa mừng Đảng, mừng Xuân Canh Tý

Thông qua tổ chức các hoạt động mừng Đảng, mừng xuân và lễ hội nhằm cổ vũ, động viên cán bộ, nhân dân thành phố thi đua lao động, sản xuất, phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.

Bảo tồn di sản múa trống đất của người Dao họ (Kỳ 2: Múa trống đất - điệu múa của những người đàn ông)

Xung quanh câu chuyện về chiếc trống đất của người Dao họ, điều đặc biệt là không chỉ trống đất có cấu tạo độc đáo mà múa trống đất cũng là điệu múa cầu kỳ, hấp dẫn.

Bảo tồn di sản múa trống đất của người Dao họ (Kỳ 1: Độc đáo trống đất của người Dao họ)

Hiện nay, người Dao họ ở xã Sơn Hà (Bảo Thắng) và xã Cam Cọn (Bảo Yên) vẫn còn lưu giữ, bảo tồn một loại nhạc cụ cổ độc đáo và quan trọng trong đời sống tâm linh, đó là chiếc trống đất. Nghe tên trống đã thấy kỳ lạ, vậy chiếc trống đất hình dáng ra sao và có gì độc đáo? Những câu hỏi ấy cứ...

Văn Bàn bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số

Huyện Văn Bàn hiện có 3 di sản văn hóa phi vật thể đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: Lễ hội Xuống đồng dân tộc Tày; lễ cầu làng “Áy lay” người Dao họ; Khắp Nôm dân tộc Tày. Cùng với nghi lễ và trò chơi dân gian kéo co của đồng bào Tày, mới đây nghi lễ Then Tày cũng...